JINOYAT PROTSESSIDA SUD MUHOKAMASI BOSQICHIDA JABRLANUVCHI VA FUQAROVIY DAʼVOGARGA MALAKALI YURIDIK YORDAM KOʻRSATISH KAFOLATLARI
Kalit so‘zlar:
malakali yuridik yordam, jabrlanuvchining himoya huquqi, advokat ishtiroki, jabrlangan shaxs, sud muhokamasida tenglik va tortishuvchanlik prinsipi, adolatli sud muhokamasiga boʻlgan huquq, protsessual muvozanat, qiyosiy-huquqiy tahlilAnnotatsiya
Sud muhokamasi bosqichida jabrlanuvchi va fuqaroviy daʼvogar manfaatlarini himoya qilish amaliyotda koʻpincha protsessual tengsizlik, vakilga kech murojaat qilish va materiallar bilan toʻliq tanishish imkonining cheklanishi sababli zaiflashadi. Mazkur tadqiqotning maqsadi jinoyat protsessida malakali yuridik yordam koʻrsatish kafolatlarining mazmunini aniqlash, sud muhokamasida ularning ishlash mexanizmini ochib berish va huquqlarni himoya qilishdagi boʻshliqlarni koʻrsatishdan iborat. Metodologik asos sifatida normativ-huquqiy tahlil, qiyosiy huquqshunoslik, sud amaliyoti sharhi va tizimli yondashuv qoʻllandi. Jinoyat-protsessual normalar, jabrlanuvchi hamda fuqaroviy daʼvogar ishtirokini tartibga soluvchi qoidalar va vakilning huquqiy maqomi mazmunan taqqoslandi. Tahlil sud majlisida himoya huquqi koʻpincha faqat rasmiy xabardor qilish bilan cheklanib qolishini, advokatning faol pozitsiyasi esa nizoli masalalarni aniqlash, dalillarni baholash va fuqaroviy daʼvo manfaatlarini asoslashda hal qiluvchi ahamiyatga ega ekanini koʻrsatdi. Shuningdek, protsessual kafolatlar bir xil darajada ishlamasligi, ayniqsa, bayonnomaga eʼtiroz bildirish, iltimosnoma kiritish va sud harakatlariga munosabat bildirishda tafovutlar borligi aniqlandi. Ilmiy hissa sifatida sud muhokamasi bosqichida jabrlanuvchi hamda fuqaroviy daʼvogar uchun “erta axborot berish – vakilga kirish – faol sud nazorati” zanjiri konseptual model sifatida asoslab berildi. Malakali yuridik yordamni faqat advokat ishtiroki emas, balki protsessual imkoniyatlarning real kafolati sifatida mustahkamlash zarurligi ko‘rsatib berildi.
