XALQARO HUQUQDA RAQAMLI INSON HUQUQLARI: HUQUQLARNING YANGI AVLODI SHAKLLANISHI
Kalit so‘zlar:
xalqaro huquq, inson huquqlari, raqamli huquqlar, internetga kirish, fikr bildirish erkinligi, BMT rezolyutsiyalari, internetni bloklash, raqamli tengsizlikAnnotatsiya
Maqolada xalqaro huquqiy kontekstda raqamli texnologiyalar va internetdan foydalanish imkoniyatini inson huquqlarining tarkibiy elementi sifatida tan olish jarayoni koʻrib chiqilgan hamda ushbu himoyani amaliyotda taʼminlash samaradorligi tahlil qilingan. Tadqiqot BMT Bosh Assambleyasi va Inson huquqlari boʻyicha kengashi rezolyutsiyalari, Maxsus maʼruzachilarning bayonotlari, shuningdek, ayrim davlatlarning raqamli huquqlarni taʼminlash borasidagi tajribadan iborat asosiy huquqiy doiralarni qamrab olgan. Internetga kirishni cheklash, bloklashlar va raqamli tengsizlik muammolariga alohida eʼtibor qaratilgan. Nazariy tahlil shuni koʻrsatadiki, raqamli huquqlar masalasida xalqaro konsensus tobora kuchayib bormoqda, biroq bu normalarning amaliyotga tatbiq etilishida koʻpincha jiddiy qiyinchiliklarga duch kelinmoqda: davlat organlari milliy xavfsizlikni taʼminlash bilan bogʻliq noaniq taʼriflarga tayanib, sezilarli oqibatlarsiz cheklovlar joriy etishda davom etmoqda. Bu esa xalqaro huquqning real himoyani taʼminlashda samaradorligi cheklanganini namoyish etadi. Maqolada taʼkidlanishicha, internetdan foydalanish imkoniyati majburiy xalqaro huquqda hali mustaqil inson huquqi sifatida tan olinmagan boʻlsa-da, uning allaqachon mustahkamlangan huquqlar (fikr bildirish erkinligi, yigʻilishlar erkinligi, axborot olish huquqi)ni amalga oshirishdagi funksional ahamiyati tegishli raqamli huquqlarning amalda tan olinishini shakllantirmoqda.
